Google+
Interview Eigentijds Magazine
"JIJ BENT DE FLUIT"

Zeg je mantrazang, dan zeg je Marc Citroen. Als helft van duo Vrindavan (1994-2006), als leraar en performer bracht hij vele duizenden Nederlanders in aanraking met het zingen van woorden en klanken die een subtiele kracht in zich bergen. Annemiek van Rooyen zocht hem op en volgde haar nieuwsgierigheid.


Hoe is je belangstelling voor mantrazang ontstaan?

Dat is begonnen in 1976 toen ik Transcedente Meditatie (TM) leerde van Maharishi Mahesh Yogi in Amsterdam. Dat was een openbaring. Ik kreeg er veel energie van en werd er zo ontspannen door en ik begreep niet hoe dat kon. Nog steeds niet. Ik was 22 toen ik met TM begon. Je wordt geïnitieerd in een mantra, die je voor jezelf moet houden. Die mantra spreek je niet uit, ook niet voor jezelf. Je reciteert hem alleen mentaal.

Ik gebruik hem af en toe nog. Hij werkt nog steeds, al is hij niet meer zo krachtig als in die eerste twee jaar.


Dat was dus nog geen zingen.

Nee, dat kwam toen ik voor de eerste keer naar India ging in 1980 en een paar maanden in een Ashram (klooster) verbleef. Daar werden zowel westerse als oosterse spirituele liederen gezongen en dus ook traditionele Indiase mantra's. Maar echt diepgaand ben ik pas met mantra's in aanraking gekomen in 1993 toen ik een andere spirituele leraar ontmoette. In die traditie speelt de Gayatri mantra een belangrijke rol naast o.a. Boedhistische mantra’s. Daar ben ik geïnitieerd in een aantal mantra's, waaronder de Gayatri Mantra.  Hij kan op veel verschillende Indiase manieren worden gereciteerd, maar ik heb er een westerse melodie voor gecomponeerd.



Waarom?

Om de mantra toegankelijker te maken voor het Westerse oor. Wij hebben andere oren dan Indiërs.


Doet dat geen afbreuk aan de oorspronkelijke traditie?

Nee, want de kracht van de mantra ligt primair in degene die hem reciteert Het gaat er om dat je het doet met heldere intentie, liefdevolle aandacht en begrip en respect over de achtergrond van de mantra en als je die elementen met elkaar verenigt geeft dat de kracht. Daarnaast is een correcte uitspraak en het metrum ook van belang.


Stemden de leren van die meesters overeen, of hoe deed je dat?

Nee, helemaal niet, maar ik ben altijd op zoek geweest naar mijn eigen oorspronkelijkheid en nooit een conflict ervaren in het bezoeken van verschillende leraren. TM was in mijn beleving gewoon een techniek en ik wilde dieper gaan, aan mijn persoonlijke- en spirituele ontwikkeling werken. Toen ontmoette ik een voor die tijd nogal revolutionaire leraar, die meditatie, persoonlijke groei en allerlei moderne westerse therapiën met elkaar combineerde. Daar kon ik aan die verschillende aspecten van mezelf werken.

In 1992 ontmoette ik in India Poonjaji, een belangrijke spirituele leraar die toen al op leeftijd was. Het was een periode waarin ik vastbesloten was om antwoord te krijgen op existentiële vragen. Ik stapte bijna elke dag voor een aantal weken naar voren en stelde vragen. Hij beantwoordde die altijd heel geduldig en liefdevol. Op een dag wilde ik voor hem fluiten. Het raakte hem en hij wilde dat ik bij elke bijeenkomst floot. Hij begon toen te praten over de betekenis van de fluit.

"

Een fluit is een metafoor; de symboliek is dat jij een fluit moet zijn, waar het Goddelijke, de Bron doorheen speelt. Je bent dus een tussenpersoon, je bent als het ware beschikbaar om de muziek door je heen te laten spelen

"

.

In die tijd pushte, inspireerde en stimuleerde hij me om altijd vanuit de plek te spelen waar de muziek en het spelen vanzelf ontstaat.


Moest je dat leren?

O ja zeker! We zijn zo geconditioneerd in hoe het moet klinken, precies zus of precies zo. En dan heb je nog een ego dat er tussen gaat zitten zoals indruk maken en perfectionisme. Die kunnen de vrije loop van energie behoorlijk blokkeren. In die jaren (1992-1997) heeft hij me een krachtige training gegeven om altijd, onafhankelijk van de omstandigheden, te kunnen spelen vanuit onbevangenheid.

Om een voorbeeld te geven. Bij een bijeenkomst nodigde hij me uit te fluiten en vroeg tegelijk een jongetje van een jaar of 4 om er lekker doorheen te gaan zingen en schreeuwen. Dat was om mij te leren me niet te laten afleiden, om mijn beperkingen te overstijgen. Hij creëerde die situaties gewoon. Soms haalde hij er andere muzikanten bij die dan bv op een gitaar gingen jengelen.

Eens was ik op een belangrijke Hindoebijeenkomst, waarvoor een conservatorium was afgehuurd. Er zaten zo'n 700 mensen in de zaal, en op het podium allemaal hotshots van het gemeentebestuur, de chief inspector van politie, een minister en ook Poonjaji. Opeens stond hij onverwacht op en riep: “now Marc and Tonke will play music”. Iedereen wachtte vol spanning. Wij hadden niets voorbereid, maar ik had altijd mijn fluit bij me en begon te spelen, gewoon wat ik voelde. Halverwege viel, zoals zo vaak in India, de stroom uit. Wij speelden rustig door. Ik heb geleerd om elk moment onmiddellijk gewoon te spelen en expressie te geven aan wat op dat moment leeft. Niet eerst voorwaarden scheppen, zo van eerst moet ik ontspannen, eerst moet het publiek stil zijn, eerst dit en eerst dat.


Leer je dat je leerlingen ook?

Ja, maar je moet natuurlijk beginnen bij het begin. Leren zingen, adem, techniek, uitspreken, de betekenissen. En leren contact te maken met je lichaam en gevoel. Dat is de authentieke brandstof die je in je muziek kunt leggen.


Kan iedereen zomaar zonder voorbereiding mantra's gaan zingen?

Jazeker. Er gebeurt altijd wat, maar de mantra wint aan kracht door o.a. intentie en door initiatie. Bij initiatie vindt er een soort krachtsoverdracht plaats waardoor hij sterker kan gaan werken.


Leer je de leerlingen altijd zichzelf te begeleiden?

Ja, het is leuker met een instrument. Zonder instrument heb je geen basis. Vanaf de eerste les kunnen leerlingen zichzelf al begeleiden op harmonium. Ik leer hen niet alleen mantra's, maar ook liederen uit de Indianencultuur of van de Aboriginals of uit Afrika.


Wat is de verhouding tussen woord en klank? Zijn ze allebei even belangrijk?

Van oorsprong worden Mantra's van meester op discipel overgedragen door hem zachtjes in het oor te fluisteren.. Mantra's werken meestal het diepst als je ze niet uitspreekt. Omdat wij in het Westen zo gewend zijn om duidelijk expressie aan ons gevoel te geven, kan bijvoorbeeld de Gayatri mantra in eerste instantie krachtiger werken als je hem wel uitspreekt. In een later stadium leer ik m'n studenten ze ook van binnen te reciteren.


Mijn ervaring is dat een zaal juist geraakt wordt door de zeer krachtige en vreugdevolle muzikale uiting. Het is zuiver delen en communiceren.

Dat is ook zo, maar als je wat verder bent dan ga je eigenlijk naar binnen toe met de klank en dan wordt hij verinnerlijkt.


VOF Het Ontdekkingshuis,  Centrum voor yoga, meditatie, muziek en therapie • Polderhoeklaan 20 • 8310 Sint-Kruis Brugge • West-Vlaanderen • België
t: 050 / 67 52 74 • gsm: 0468 / 21 46 68 of 0496 /  73 93 32 • BTW nummer:  BE 0557.962.905
Tags:  Brugge, yoga, muziek, koor,  zang, mantra's, mantra, stem-improvisatie, meditatie, mindfulness, cranio sacrale therapie, massage, improvisatie,
persoonlijke groei, zwangerschapsyoga, yoga in de overgang, dansyoga, Indiaas harmonium, opname studio, harmonium stemmen, harmonium kopen, tanpura